Sesletim (Artikülasyon) Nedir? Konuşma organlarının uyum içinde çalışarak konuşma seslerini doğru biçimde çıkarması becerisidir.
Sesletim Bozukluğu Nedir? Konuşma seslerinin üretim yeri, biçimi veya zamanlamasında yapılan hatalar sonucunda seslerin yanlış telaffuz edilmesidir.
Neden Oluşur? Belirgin bir nedeni olmayabileceği gibi; dudak-damak yarıkları, ortodontik veya nörolojik sorunlar (serebral palsi vb.), işitme kaybı ya da zihinsel engellere bağlı olarak da gelişebilir.
Sık Yapılan Hatalar: Seslerin yerini değiştirme veya birbiri yerine kullanmadır (örneğin; "köpek" yerine "töpek", /r/ yerine /y/ denmesi gibi).
Sesbilgisel (Fonolojik) Yeterlilik ve Bozukluk
Sesbilgisel Yeterlilik: Seslerin dil kurallarına uygun biçimde nerede ve nasıl kullanılacağını bilmektir.
Sesbilgisel Bozukluk: Dildeki ses kurallarını kavramakta çekilen güçlüktür. Çocuk sesi çıkarabilse de sözcük içindeki kuralını oturtamadığı için konuşması anlaşılmaz olur (örneğin; /s/ sesini kelime başında kullanamamak). Bu durum ileride okuma-yazma güçlüklerine yol açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüm Sesler Aynı Yaşta mı Öğrenilir? Hayır, sesler belirli bir gelişimsel sırayla edinilir. /p/, /b/, /m/ gibi sesler 3 yaş civarında kazanılırken; /s/, /r/, /l/ gibi seslerin oturması okul çağına kadar sürebilir.
Bu Bozukluklar Neden Düzeltilmelidir? Bireyin sosyal, akademik veya iş hayatını olumsuz etkilemeye başladığı an vakit kaybetmeden müdahale edilmelidir.
Sesletim Sorunu "Bebek Konuşması" mıdır? Küçük çocuklardaki geçici sevimli hatalar öyle algılansa da ciddi sesletim bozuklukları yetişkinlerde ve çocuklarda bebek konuşmasından çok farklıdır.
Ebeveynler İçin Tavsiyeler
Doğru Model Olun: Çocuğun sözünü kesmeyin, onu sürekli düzeltmeyin ya da hatalı konuşmasını sevimli bulup taklit etmeyin.
Doğru Feedback Verin: Hatalı söylenen kelimeyi cümle içinde doğrusuyla tekrarlayarak çocuğa duyurun. Örneğin; çocuk "sayı güneş" dediğinde, "Evet, sarı güneş çok parlak" diyerek kelimenin doğru kullanımını örnekleyin.