Klasik resimli kartlardan yapay zekâ destekli dijital araçlara uzanan materyal dünyasında, dil ve konuşma terapistleri her gün farklı bir seçim yapmak zorunda kalıyor. Bugün hem kanıt düzeyini hem de klinik pratikteki karşılığını tartışmak istiyorum: Dijital terapi materyalleri ve yapay zekâ destekli araçlar, klasik materyallerin yerini alabilir mi, yoksa hibrit kullanımla mı güçlenir?
Materyal Seçiminde Güncel Eğilimler
Son yıllarda literatürde öne çıkan ortak tema, materyal seçiminde tek bir araca bağlı kalmanın ötesine geçilmesidir. Georgiou (2025), yapay zekânın DKT pratiğindeki rolünü dört ana alanda ele alıyor:
"AI tools have the potential to enhance clinical decision-making, improve diagnostic accuracy, and increase access to services for individuals with speech and language disorders, particularly in underserved populations."
🔹 Tarama ve değerlendirme: Makine öğrenmesi tabanlı dil örneği analizi — Kısa konuşma örneklerinden risk durumunun erken belirlenmesi
🔹 Transkripsiyon: Otomatik konuşma tanıma (ASR) — Belgeleme yükünü azaltma, veri seti oluşturma
🔹 Ses analizi: Akustik parametre (jitter, shimmer, HNR) ölçümü — Nesnel, tekrarlanabilir ölçüm ve tedavi öncesi-sonrası izlem
🔹 Tele-DKT: Görüntülü görüşme platformları, dijital materyaller — Erişim sorunu yaşayan ailelere hizmet ulaştırma
Hibrit Yaklaşım Neden Önemli?
Güncel derlemeler, dijital materyallerin motivasyon ve erişim açısından güçlü, ancak klinik validasyon ve veri temsiliyeti açısından çekinceli olduğunu gösteriyor. Türkiye'den yayınlanan güncel bir derleme de mobil uygulamalar ve dijital terapi materyallerinin terapi süreçlerine entegrasyonunu, terapötik ilişkinin sürdürülmesi bağlamında değerlendiriyor (Musab Dergisi, 2026). Kaynakça (Balo ve ark., 2025) ise yapay zekânın değerlendirme ve müdahaledeki yerini sistematik biçimde gözden geçiriyor.
Pratikte bu şu anlama geliyor:
- Resimli kartlar ve hikâye sıralama materyalleri doğal bağlam için vazgeçilmez.
- Tablet uygulamaları (artikülasyon pratiği, ses farkındalığı) yoğun tekrar ihtiyacını karşılıyor.
- ASR ve otomatik transkripsiyon, idari yükü hafifletiyor; ancak klinik karar yine terapistin.
Tartışma Sorusu
Kliniğinizde dijital materyal kullanımıyla en çok hangi alanda verim aldınız: değerlendirme, terapi oturumu içi pratik yoksa ev programı takibi? Yapay zekâ destekli tarama araçlarına güvenmek için hangi koşulların sağlanması gerektiğini düşünüyorsunuz?
Saygılarımla,
sameTTaha
Kaynakça
① Georgiou, G. P. (2025). Transforming Speech-Language Pathology with AI: Opportunities, Challenges, and Ethical Guidelines. Healthcare, 13(19), 2460. https://doi.org/10.3390/healthcare13192460
② Dil ve Konuşma Terapisinde Dijital Teknolojiler: Güncel Bir Derleme. (2026). Musab Derlemesi, 1(1). https://dergipark.org.tr/en/pub/musab/article/1954136
③ Balo, E., Ökte, B., & Selvi Balo, S. (2025). Artificial intelligence in assessment and intervention of speech and language disorders: A literature review. The European Research Journal, 11(6), 1235–1243. https://doi.org/10.18621/eurj.1677704