Değerli meslektaşlarım,
Terapi materyalleri ve gereçleri, klinik pratiğimizin en dinamik alanlarından biridir. Bu yazıda, dil ve konuşma terapisinde dijital teknolojilerin güncel durumunu ele alan Haziran 2026 tarihli kapsamlı bir derleme çalışmasını ve kliniğimize yansımalarını birlikte değerlendirmek istiyorum.
Derlemenin Kapsamı
Musab dergisinde yayımlanan "Dil ve Konuşma Terapisinde Dijital Teknolojiler: Güncel Bir Derleme" çalışması; teleterapi, yapay zeka (YZ) destekli değerlendirme ve müdahale araçları ile geleceğin teknolojik eğilimlerini tek çatı altında toplamaktadır. Derleme, literatürdeki bulguları şu başlıklar altında incelemektedir:
- Teleterapi ve tele-rehabilitasyon — Alyahya'nın 2025 çalışmasına göre danışan ve bakımveren memnuniyeti yüksek; Campbell ve Goldstein, COVID-19 sonrası teleterapi kullanımının kalıcı bir hizmet modeli olarak yerleştiğini göstermektedir.
- Yapay zekâ destekli değerlendirme — Beccaluva ve ark. (2023), YZ tabanlı konuşma verisi analiziyle gelişimsel dil bozukluğunun öngörülebileceğini; Balo, Ökte ve Selvi Balo (2025) ise YZ'nin hem değerlendirme hem müdahalede kullanımı hakkında sistematik bir literatür değerlendirmesi sunmaktadır.
- YZ destekli müdahale — Bhardwaj ve ark. (2024), YZ'nin pediatrik tanı ve terapideki rolünün hızla evrildiğini; Birol ve ark. (2025) ise ChatGPT gibi büyük dil modellerinin SLP pratiğindeki yerini Avrupa kökenli bir örnekle irdelemektedir.
- AAC ve gelecek teknolojiler — Benevento ve ark. (2025) kapsam taraması, alternatif ve destekleyici iletişimde yeni nesil teknolojik yenilikleri haritalamaktadır.
Derlemeye göre dijital teknolojiler terapisti yerinden etmemekte; değerlendirme, müdahale ve izlem süreçlerinde terapist kararlarını güçlendiren tamamlayıcı araçlar olarak konumlanmaktadır.
Klinik Pratiğe Yansımalar
Eski kaynaklara dayanan materyal seçimlerinin ötesine geçmek isteyen terapistler için derlemenin pratik mesajları özetlenebilir:
- Teleterapi seçerken — Kanıta dayalı platform ve veri güvenliği (KVKK/GDPR uyumu) birinci ölçüt olmalıdır; memnuniyet verileri erişim sorununu çözmektedir.
- YZ araçlarını değerlendirme ekranında kullanırken — YZ destekli tarama sonuçları tek başına tanı koymaz; klinik gözlem ve standart ölçeklerle (ör. TIFD, CELT-P) doğrulanmalıdır.
- UYGULAMA (apps) seçerken — Oyunlaştırılmış uygulamalar çocuklarda motivasyon ve dikkati artırmakta; Bhardwaj 2024 bulguları, uygulamaların hedefe yönelik seçilmesini vurgulamaktadır.
- Materyal karması — Dijital ve klasik (kart, ayna, manipülatif) materyallerin dengeli kullanımı, kanıt temelli ve ilişkisel pratiği bir arada götürmenin en güvenli yoludur.
Tartışma Sorusu
Kliniğinizde teleterapi veya yapay zeka destekli bir materyal kullanıyor musunuz? Seçim yaparken hangi ölçütleri (kanıt düzeyi, maliyet, veri güvenliği, çocuğun motivasyonu) önceliklendiriyorsunuz?
Saygılarımla
Kaynakça
- Dil ve Konuşma Terapisinde Dijital Teknolojiler: Güncel Bir Derleme. Musab, 2026. https://dergipark.org.tr/tr/pub/musab/article/1954136
- Balo, E., Ökte, B. & Selvi Balo, S. "Artificial intelligence in assessment and intervention of speech and language disorders: A literature review." The European Research Journal, 2025. https://doi.org/10.18621/eurj.1677704
- ASHA. "Digital Interventions and Language Outcomes in Children with DLD: Summary of Systematic Review." Evidence Maps, 2025. https://apps.asha.org/EvidenceMaps/Articles/ArticleSummary/9826182f-ed4a-f011-8159-005056834e2b